Minds of Media

Er zijn heel veel mediawetenschappers die elk hun eigen ideeën hebben over de relatie tussen cultuur en media. Zo heb ik ook mijn eigen meningen. In deze post staan de belangrijkste mediawetenschappers met hun bijbehorende ideeën. 

De Aura

Walther Benjamin was opgegroeid in de tijd van de wereldoorlogen. In deze tijd kwam het concept van vrijheid op. Hierdoor kwam er ook heel veel creatieve vrijheid. Deze creativiteit werd ook vaak misbruikt, in zijn ogen. 

In de wereldoorlogen kwam het propaganda op. Dit is kunst die bedoeld is om het volk te motiveren een taak te doen of zich aan te sluiten bij een idee. Propaganda bestond in alle soorten en maten: van hoorspellen op de radio, tot films en posters. Deze werkstukken moesten zo veel mogelijk geproduceerd worden zodat ze verspreid werden onder het volk.

Dit was volgens Walther Benjamin een probleem. Elk kunstwerk had een aura volgens hem, en zodra je dit ontneemt van het kunstwerk door het te kopiëren ontneem je het werk ook van zijn aura. In zijn bekendste boek schrijft hj over reproductie van cultuurgoederen. Hij benoemd onder andere het flexibel worden van muziek, de fragmentatie van plaats en de massacultuur.

Ik geloof niet in die aura. Ik geloof echter wel dat hoe een werkstuk word gepresenteerd de perceptie van de aanschouwer veranderd. Een muziekstuk klinkt namelijk anders op een concert of als een mp3. Een schilderij aan de wand in een museum is anders dan een plaatje ervan op het internet. Toch blijft de essentie hetzelfde - je kunt op dezelfde manier meezingen met de mp3 als op het concert, en je ziet alle details op het internet even goed als in het museum.

Het onderdrukte eros

Sigmund Freud was een mediawetenschapper die meer een psychologisch dan een sociologisch invalshoek innam. Hij is er van overtuigt dat elk mens een strijd tussen het 'es' en het 'uberich' doormaakt. Het es omvangt de eros van een mens - de lusten van een mens die irrationeel en impulsief zijn. Het uberich is de rationele 'ik' - hij houdt het es in bedwang om zo rationeel in de samenleving te functioneren. 

Er ontstaat een soort simulatie van het eros - mensen kopen producten om hun eros te voldoen. Dit zijn echter niet de echte oplossingen voor deze lusten. Die zouden namelijk niet rationeel in de maatschappij zijn. Het uberich beslist welke producten worden geconsumeerd als oplossing voor de lusten. Elk mens is dus te begrijpen door de media die hij/zij gebruikt. Dit fenomeen van simulatie heet repressive desublimation.

Wanneer een repressive-desublimation product word geaccepteerd door de maatschappij word het getolereerd. Dit gebeurd onbewust. Een voorbeeld van repressive tolerance is dubstep - ooit was het een muzieksmaak die ondergronds was. Het werd geluisterd door mensen die niet thuishoorde in de maatschappij. Hun eros was om de maatschappij af te breken met de zwaarste basgeluiden die er bestaan. Op een gegeven moment kreeg iedereen een deel van deze eros, waardoor dubstep in de top40 kwam. 

Het is wel ironisch dat dubstep nu heel erg veel word gebruikt in commercials. Commercials zijn juist onderdeel van dit gefragmenteerde, gutenbergse, kapitalistische systeem wat juist afgebroken word door dubstep.

Twee mediasociologen

McLuhan was een mediawetenschapper waar ik niet al te diep op in ga. Ik noem hem wel omdat hij recht tegenover Sigmund Freud staat - Marshall McLuhan geloofd dat media een extensie is van de mens. Sigmund Freud gelooft daarentegen dat de mens een extensie van media is. Volgens McLuhan brengt elk medium een aantal eigenschappen met zich mee: 'It enhances, retrieves, reverses and obsoleces (er zijn hier Engelse termen gebruikt omdat de woorden lastig te vertalen zijn in het Nederlands). 

Bij Sigmund Freud licht de focus dus meer op de culturele en menselijke kant van het medium. McLuhan is een technologist die van mening is dat media de mens moet dienen. Persoonlijk denk ik dat McLuhan een beter punt heeft. Mensen staan centraal in ons wereldbeeld, hoe we het ook wenden of keren. Wij moeten niet slaven worden van media, maar wij moeten media scheppen om ons het leven gemakkelijker te maken. Dat wil niet zeggen dat ik Sigmund Freud gelijk geef met zijn concept over het uberich en het es. We moeten, volgens McLuhan juist dat es opvangen en waarmaken door middel van (elektronische)media.

Icarus

Volgens Ray Kurzweil zorgt de technologische vooruitgang er voor dat op een gegeven moment mensen en robots samensmelten. Deze ontwikkeling heet symbiose. Hierdoor verdwijnt objectiviteit en word er plaats gemaakt voor mythes en verhalen - je kunt namelijk je universum zo indelen als dat jíj dat wilt. Het gevaar blijft echter dat je niet te dicht naar de zon moet vliegen, mocht je je cyborg-vleugels willen behouden.

Er zijn een hoop mediawetenschappers en filosofen, waaronder ik, die hier niet in geloven. Zo kunnen problemen niet opgelost worden met 'magie', volgens Evley Mrezov. Jaron Lanier doet daar nog een schep bovenop. Hij is er van overtuigt dat we langzaam slaven worden van media - het vernietigt ons 'ik'. Je bent op het internet echter ook alleen maar metadata. Zal er een dag komen waarin mensen alleen kijken naar je metadata, in plaats van je ogen?